Przejdź do treści strony

Informacji zarejestrowanych w plikach "cookies" używamy m.in. w celach reklamowych i statystycznych oraz w celu dostosowania naszych serwisów do indywidualnych potrzeb użytkowników. Możesz zmienić ustawienia dotyczące "cookies" w swojej przeglądarce internetowej. Jeżeli pozostawisz te ustawienia bez zmian pliki cookies zostaną zapisane w pamięci urządzenia. Zmiana ustawień plików "cookies" może ograniczyć funkcjonalność serwisu. Rozumiem

Armine, Sister. Spektakl Teatru ZAR

Social

Nowy Teatr, hala warsztatowa, ul. Madalińskiego 10/16

9-12.03.2014 | 19:00


9 marca 2014 19:00
10-12 marca 2014 20:00

Spektakl gościnny Teatru ZAR dedykowany historii, kulturze i Ludobójstwu Ormian.

W pierwotnym zamierzeniu spektakl miał być seansem, w którym to nie my wołamy tych, którzy odeszli, lecz duchy zmarłych wołają o unaocznienie, odczytanie śladu. Tytuł, Armine, Sister, rozumiemy jak pierwsze słowa listu bez czytelnego adresu, skazanego na wędrówkę w czasie i przestrzeni.

Mając na uwadze perspektywę, jaką nakreślił dla poezji, sztuki, a nawet edukacji po Auschwitz Theodor W. Adorno, chcielibyśmy zadać pytanie: „Czy XXI wiek ma szansę nie stać się wiekiem ignorancji?”. Poprzez nowy spektakl próbujemy zapytać o Europę, działając w przekonaniu, iż Europa jest pytaniem – o historię, tożsamość, godność. Jedną z podstawowych idei Armine, Sister jest podjęcie kwestii tabuizacji i zakłamania historii skonfrontowanej z powinnością dania świadectwa.

Pracując nad spektaklem, wielokrotnie przywoływaliśmy Fugę śmierci Paula Celana, w której sny oprawców i ofiar śnią się w jednej przestrzeni. Przestrzeń spektaklu-seansu pamięci, jak przestrzeń snu, jest wspólnie zamieszkana przez tysiące istnień. Armine, Sister dotyka kwestii, jak bolesny bywa proces niesienia pamięci. Stanowi również próbę wskazania/nazwania naszego miejsca wobec minionych pokoleń oraz próbę zrozumienia, kim jesteśmy – my stojący zawsze po drugiej pamięci, jak po drugiej stronie aparatu fotograficznego. Nasze oko wciąż przygląda się historii przez wziernik: ślad, cień, myśl.

Przestrzeń sceniczną wypełnia szesnaście ponadczterometrowych kolumn, które nawiązują do wnętrza opuszczonego kościoła. Zmiany architektury sceny stanowią jedną z podstawowych linii narracji wizualnej spektaklu. Równocześnie działania aktorskie wpisują się w kilkanaście odsłon/obrazów. Muzyczną strukturę przedstawienia dopełnia intensywna partytura ruchowa.

Do współrealizacji nowego spektaklu zaprosiliśmy muzyków reprezentujących różne tradycje muzyczne Azji Mniejszej, Anatolii oraz Iranu, których spotkaliśmy podczas swoich wypraw: Dengbesza Kazo, kurdyjskiego śpiewaka urodzonego w Wanie, Murata İçlinalçę, mistrza śpiewu w kościele pod wezwaniem św. Grzegorza Oświeciciela w Stambule, Mahsę i Marjan Vahdat, śpiewaczki z Teheranu, oraz Vahana Kerovpyana, kompozytora i perkusistę urodzonego w ormiańskiej rodzinie w Paryżu. Współpracujemy także ze śpiewaczką Virginią Pattie Kerovpyan. Najważniejszym współpracownikiem w pracy nad Armine, Sister jest Aram Kerovpyan – pochodzący ze Stambułu mistrz śpiewu w katedrze ormiańskiej w Paryżu.

Aktorzy/muzycy: Ditte Berkeley, Przemysław Błaszczak, Alessandro Curti, Jarosław Fret, Murat İçlinalça, Dengbesz Kazo, Aram Kerovpyan, Kamila Klamut, Aleksandra Kotecka, Simona Sala, Orest Sharak, Mahsa Vahdat, Marjan Vahdat, Tomasz Wierzbowski

Prowadzenie studia śpiewu modalnego: Aram Kerovpyan
Współpraca wokalna: Virginia Pattie Kerovpyan
Scenografię wykonał zespół kierowany przez Piotra Jacyka: Maciej Mądry, Krzysztof Nawój, Paweł Nowak, Bartosz Radziszewski, Andrzej Walada
Realizacja świateł: Bartosz Radziszewski
Koordynacja projektu: Magdalena Mądra
Dramaturgia muzyczna, architektura spektaklu, reżyseria: Jarosław Fret

Premiera: 28 listopada 2013, Studio Na Grobli Instytutu im. Jerzego Grotowskiego

Aram Kerovpyan urodził się w Stambule, jako chłopiec odbył naukę śpiewu liturgicznego w Kościele ormiańskim. Uczył się gry na kanunie i studiował system muzyczny Bliskiego Wschodu u mistrza Saadeddina Öktenaia. W 1977 roku przeprowadził się do Paryża, gdzie całkowicie poświęcił się muzyce, grając z wieloma muzykami z Bliskiego Wschodu. W 1980 roku dołączył do Ensemble de Musique Arménienne, który później zmienił nazwę na Kotchnak. Od tamtej pory głównym obszarem jego badań stała się muzyka ormiańska, szczególnie system modalnych skal pieśni liturgicznych. W 1985 roku założył zespół ormiańskich pieśni liturgicznych Akn. Równolegle z pracą muzyka uczestniczy w konferencjach i seminariach, prowadzi wykłady w Europie i Ameryce Północnej, a także regularnie publikuje artykuły i prace na temat teorii ormiańskiej muzyki modalnej. Jest doktorem muzykologii. Od 1990 roku pełni funkcję mistrza śpiewu w ormiańskiej katedrze w Paryżu.

Virginia Pattie Kerovpyan urodziła się w Waszyngtonie w Stanach Zjednoczonych. Studiowała śpiew i występowała w wielu chórach i zespołach muzyki dawnej jako chórzystka i solistka. Następnie wyjechała do Francji, gdzie kontynuowała naukę śpiewu w École Normale Supérieure de Musique de Paris oraz Conservatoire National Supérieur de Musique. Virginia Pattie Kerovpyan występowała i nagrywała z wieloma zespołami muzyki dawnej, m.in. Les Arts Florissants, Ensemble Guillaume de Machaut de Paris, Per Cantar e Sonar, l’Offrande Musicale, La Grande Écurie et la Chambre du Roy. W 1976 roku założyła z Roubenem Haroutunianem duet, który później przyjął nazwę Kotchnak, a w 1985 roku pomogła stworzyć zespół ormiańskich pieśni liturgicznych Akn, którego jest wokalistką.

Vahan Kerovpyan urodził się w Paryżu, obecnie mieszka w Portugalii. Jest muzykiem, instrumentalistą, kompozytorem. Prowadzi warsztaty gry na bębnach i perkusji, na których gra od najmłodszych lat. Uczył się gry na dehol u Edmonda Zartariana oraz na zarbie i dapie u Madjida Khaladja. Ponadto gra na pianinie i śpiewa w ormiańskim chórze Akn. Od 2003 roku jest członkiem zespołu Kotchnak oraz muzykiem grupy Medz Bazar, utworzonej w Paryżu w 2012 roku. Ukończył studia ormiańskie we Francuskim Narodowym Instytucie Języków i Cywilizacji Orientalnych (INALCO), studiował historię na Uniwersytecie Sorbońskim (IV). Współpracuje z artystami, komponując muzykę do spektakli oraz grając i śpiewając na żywo. Bierze udział w projektach mających na celu ocalenie dziedzictwa ormiańskiego, prowadzi między innymi zajęcia dla dzieci ormiańskich, publikuje artykuły, działa aktywnie na polu renowacji ormiańskich zabytków architektonicznych w Turcji.

Murat İçlinalça urodził się w 1985 roku w Stambule. W wieku ośmiu lat rozpoczął naukę śpiewu u mistrza Nişana Çalgıcıyana. Studiował śpiew i muzykę ludową w Konserwatorium Muzycznym na Politechnice w Stambule, którą ukończył w 2010 roku. W tym samym roku został mianowany mistrzem śpiewu kościoła pod wezwaniem św. Grzegorza Oświeciciela w Stambule.

Dengbesz Kazo urodził się w 1950 roku w miejscowości Wan, obecnie mieszka pod Stambułem. Często koncertuje, wykonując zarówno popularne kurdyjskie pieśni, jak i własne kompozycje. Zgodnie z tradycją opowiadaczy historii również improwizuje. Od 1960 roku praktyka dengbeszów, wędrownych pieśniarzy i opowiadaczy, została oficjalnie zakazana przez rząd turecki. W latach osiemdziesiątych wielu z nich musiało wyemigrować do miast w poszukiwaniu bezpieczeństwa i pracy. Nowo przybyli osiedlali się w najbiedniejszych częściach miasta. Tradycja dengbeszów zaczęła zupełnie zanikać. W 2003 roku dzięki środkom unijnym zaczęto tworzyć miejsca i projekty mające na celu ochronę tej tradycji. Pamięć dengbeszów to skarbnica wiedzy na temat historii i tradycji Kurdów. Trwają prace dokumentacyjne, dzięki którym niebawem będzie można i opisywać ten niezwykły fenomen głosów, które wcielają przeszłość.

Siostry Mahsa i Marjan Vahdat uczyły się zarówno klasycznego śpiewu perskiego od nauczycieli muzyki w Iranie, jak i regionalnej oraz tradycyjnej muzyki irańskiej. Po islamskiej rewolucji w 1979 roku kobiety otrzymały zakaz publicznego śpiewania w Iranie. Nawet wiele lat po rewolucji proces wykluczania kobiet z dziedzictwa kulturalnego Iranu trwa: kobiety mogą występować wyłącznie przed żeńską widownią albo z towarzyszeniem mężczyzny – nigdy jako solistki. Mimo to wiele irańskich śpiewaczek nadal koncertuje. Mahsa i Marjan występują podczas prywatnych koncertów w Iranie oraz – częściej – za granicą. Ich repertuar składa się z własnych interpretacji muzyki regionalnej i tradycyjnej. Teksty pochodzą zazwyczaj z mistycznej i miłosnej poezji dawnych, wielkich poetów perskich, takich jak Hafiz, Rumi, Saadi, bądź też ze współczesnej poezji irańskiej traktującej o problemach społecznych Iranu. Mahsa aktywnie wspiera prawa człowieka, uczestnicząc w koncertach charytatywnych, i podobnie jak Marjan jest ambasadorką Freemuse, niezależnej międzynarodowej organizacji broniącej wolności twórczej artystów i kompozytorów na całym świecie. Jej ostatnia płyta, Lullabies from the Axis of Evil, spotkała się z gorącym przyjęciem zarówno ze strony krytyków, jak i publiczności.

Teatr ZAR

Kultywując etos pracy zespołowej Teatr ZAR realizuje projekty artystyczne poprzez długoletnie poszukiwania źródłowe, którym każdorazowo towarzyszy proces kształtowania nowego języka teatralnego, opartego na muzyce. Teatr ZAR jest międzynarodową grupą uformowaną podczas cyklicznych wypraw badawczych do Gruzji w latach 1999-2003. Podczas tych podróży grupa zebrała materiał muzyczny, esencją którego są wielowiekowe pieśni polifoniczne, sięgające korzeniami początków naszej ery i stanowiące prawdopodobnie najstarszą formę wielogłosu. Zar, od którego grupa wzięła swą nazwę to tytuł pieśni pogrzebowych wykonywanych przez Swanów, zamieszkujących wysokie rejony Kaukazu w północno-zachodniej Gruzji. Praca grupy jest próbą przekonania, ze teatr nie odnosi się tylko do greckiego thea - widzenia - ale, że nade wszystko powinien być słuchany.

ZAR przynosi teatr sprzed podziału na gatunki i style, podejmując tematy wydawałoby się zarezerwowane we współczesnym świecie dla religii, działając w przekonaniu, które płynie z polskiej myśli romantycznej, iż zadania sztuki są nie tylko komplementarne wobec religijnego poruszenia, lecz potrafią zapełnić dynamiczną lukę między codziennością a transcendencją. Juliusz Osterwa, który jako jeden z nielicznych starał się zrealizować praktycznie tę idee, i z którego myśli czerpał m.in. Jerzy Grotowski, zapisał w swych notatkach zdanie o tym, że „Bóg stworzył teatr dla tych, którym nie wystarcza Kościół".

Zwieńczeniem dziesięcioletnich poszukiwań grupy jest Tryptyk Ewangelie dzieciństwa. Spektakl miał swoją premierę w Barbican Centre w Londynie w 2009 roku, następnie był prezentowany w Los Angeles, we Wrocławiu, Florencji, w San Francisco, Chicago, Sibiu w Rumunii oraz w Legnicy, Szczecinie i Bydgoszczy. Poszczególne części Tryptyku były pokazywane miedzy innymi w Atenach, Edynburgu, Madrycie, Belgradzie, Paryżu, Kairze, Seulu, Nowym Delhi, Bostonie. W październiku 2010 roku Tryptyk uhonorowany został Wrocławską Nagrodą Teatralną. Druga część dzieła, Cesarskie ciecie. Próby o samobójstwie, prezentowana podczas Festiwalu Fringe w Edynburgu w sierpniu 2012 zdobyła prestiżowe nagrody Total Teatre Award w kategorii Physical/Visual Theatre oraz Herald Angel Award.

www.teatrzar.art.pl
 

Spektaklom towarzyszy cykl wydarzeń, spośród których, do Nowego Teatru zaprosimy na:

Liturgię prochu. O upamiętnianiu poprzez teatr
Spotkanie z udziałem Tomasza Kubikowskiego, Tadeusza Kornasia i Jarosława Freta połączone z pokazem filmu Szczekająca wyspa [Chienne d’histoire (Barking Island)], film animowany, 15’, reż. Serge Avédikian, Francja 2010]
Poniedziałek, 10 marca o 18:00

Wystawę zdjęć Magdaleny Mądrej Obrazy z Anatolii
9-12 marca

Pełny program wydarzeń towarzyszących

Bilety: 30 zł

Wejściówki: 20 zł

Logotyp
H!